Join UP!™ ұсынған Free Ride: Түркиядағы қонақ үйге дейінгі жақсартылған топтық трансферді пайдаланып қалыңыз.* Жаңартылған 27.03.2026
Арманнан патентке дейін: әйелдердің өнертабысы, онсыз бүгінгі күнді елестету мүмкін емес
Елестетіп көріңізші: Сіз таңертең оянасыз, алдыңғы жоспарда — көптен күткен саяхат. Бірақ… тоңазытқыштың іші бос — дәлірек айтсақ, ол мүлдем жоқ. Сүзгі-кофе де, суық сүт те.
Жолдың алдында ерніңізді бояғыңыз келді — бірақ ерін далабы ұзаққа тұрмайды. Сонымен қатар GPS жұмыс істемейді, ал Wi-Fi үнсіз. Кенеттен сіз мынаны түсінесіз: әйелдердің тапқырлығынсыз әлем әлдеқайда ыңғайлы және қызықты болар еді. Иә, иә бұл өнертабыстардың барлығын әйелдер жасаған!
Сонымен, Халықаралық әйелдер күні қарсаңында біз ас үйден, зертханадан немесе кеңседен армандап қана қоймай ,әлемді өзгерткен жандар туралы сөйлесеміз.
Ал онсыз… саяхат пен өмір қандай болар еді?
Автокөлікке арналған шыны тазалағыш және жылытқыш
Міне, сіз қонақ үйге трансферге тапсырыс бердіңіз немесе өз сапарыңызға аттандыңыз, ал көшеде жаңбыр жауып тұр. Бір қозғалыс және әйнек таза, жылу салонды орап алады. Үйреншікті ме? Жүз жыл бұрын бұл өнертабыстарсыз жолдар суық және қауіпті болды. Мэри Андерсон Нью-Йоркке барған сапарынан кейін алғашқы шыны тазалағышты ойлап тапты, ол трамвай жүргізушінің тоқтап, әйнекті қолымен тазалап жатқанын көрді. Ал инженер Маргарет Уилкокс қозғалтқыштан жылуды қолдана отырып, сол принцип бойынша жұмыс істейтін жылыту жүйесін ойлап тапты.
Кеңейтілген спектрлі байланыс жүйесі
Біз радиобайланыссыз, Wi-Fi немесе GPS-сіз қалай күн көрер едік? Бұл технологияның артында Еуропадағы ең әдемі әйел деп аталатын актриса және сонымен қатар, ғалым – Хеди Ламар тұр. Ол қазір бүкіл әлем қолданатын қауіпсіз радиобайланыс жүйесін жасады. 2014 жылдың басында ол өнертапқыштардың Даңқ залына есімі қосылды.
Кофеге арналған сүзгі
Қалай кофесіз күнді бастаймыз? Бұрын ол мүлдем басқаша ішілетін — түбінде ащы қалдығы қалатын. Бірақ Мелитта Бенц, Дрездендегі қарапайым үй шаруасындағы әйел «бұл әрқашан солай болған еді» деп мұнымен келіспеді. Ол қағаз сүзгісін жасады, оған патент алды және Melitta отбасылық компаниясын құрды. Бүгінде мұнда жылына миллиардтаған сүзгі шығарылады.
Ыдыс жуғыш машина
Сіз ыдыс жуғанды ұнатасыз ба? Джозефина Кокрейн де ұнатпайды. Оның өнертабысы — бірінші тиімді ыдыс жуғыш машина (ол сіздің сүйікті сервизіңізге зиян тигізбейді) – 1886 жылы пайда болды. Ол оны Palmer Нouse қонақ үйіне алғаш таныстырған кезде, ол 800 долларға тапсырыс алды! Масштабты түсіну үшін бірнеше нөлді қосыңыз. Оның аппараты бірден мейрамханалар мен ауруханаларда танымал болды, ал Чикагодағы көрмеде – әйел адам жасаған жалғыз алтын медальға ие болды.
Түймелері бар жөргектер
Мэрион Донован су өткізбейтін ішкиімді ойлап тапқанға дейін аналар нәрестені қалайша шексіз орайтын, төсек орнын қайта төсейтін, жуатын және қайнататын? Алдымен ол оны душ пердесінен, содан кейін нейлон парашютті матасынан тігетін болған. Ол сіңіргіш астарын да жасады, бірақ сол кездегі қағаз компаниялары әлеуетті бағаламады — және бекер жасалған әрекет болды. Әлем бір реттік жөргектерді он жыл бұрын қолдарына алған болуы мүмкін!
Компьютерлік аудармашы
Бірінші ЭСМ-ҒА тапсырма беру үшін бағдарламашылар ұзақ уақыт бойы сандық нұсқаулар жасады, ал жаңа модель үшін бәрін нөлден бастау керек болды. Содан кейін Грейс Хоппер компиляторды ойлап тапты — адамға түсіністі командаларды машина кодына аударатын бағдарламаны ойлап тапты. Дәл осы логика барлық заманауи бағдарламалаудың негізінде жатыр. Хоппер сонымен қатар COBOL тілінің авторы болды – оның миллиардтаған жолдары әлі күнге дейін банктерде, сақтандыру және мемлекеттік жүйелерде жұмыс істейді.
Үй қауіпсіздігінің жүйесі
Медбике Мари Ван Бриттан Браун электротехник күйеуінің көмегімен келушілерді есікті ашпай көруге және естуге, құлыпты басқаруға және полиция шақыруға мүмкіндік беретін кешен ойлап тапты. Ол кезде жеке бейнебақылауды тек әскери және өндірістік нысандар қолданған. Браун бұл технологияны бірінші болып үйлерге көшірді, ал өндірушілер әлі күнге дейін оның патенттік принциптерін ұстанады.
Алғашқы жақтаусыз көкірекше
Мэри Фелпс Джейкобс (Кэресс Кросби ретінде де белгілі) бірнеше жібек орамалды, бау мен таспаны алып — алғашқы бралардың бірін жасады. Дизайн көйлектің астына өте жақсы сәйкес келді және денені қыспайтын. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ үкіметі корсет өндірісіне тыйым салды, өйткені металл кемелердің құрылысына жіберілді. Патенттің кейінгі иелері одан шамамен 15 миллион доллар тапқаны таңғаларлық емес.
Электрлік тоңазытқыш
Қазіргі өмірді тоңазытқыш сияқты негізгі элементсіз елестете аласыз ба? Екіталай. Өткен ғасырдың басында бәрі басқаша болды: жылы мезгілде өнімдер бұзылмауы үшін олар мұз блоктарының арасында сақталды. Мұның бәрі Флоренс Парпарттың өнертабысын өзгертті, ол өз уақытында электр тоңазытқышынан басқа, көшелерді автоматты түрде тазартуға арналған машинаны да ойлап тапты.
Брауни
Өз заманындағы ең табысты кәсіпкерлердің бірі – қонақ үй иесі, коллекционер, қайырымдылық жасаушы. Оның көп тапсырмаларын тек қызғанышпен қарауға болады. 1893 жылғы Дүниежүзілік көрмеде Әйелдер павильонын құрудағы белсенді жұмыс кезінде Берта Палмер браунидың құрылуына ықпал ете алды. Айтпақшы, бұл десерт әлі күнге дейін Чикагодағы Palmer House отбасылық қонақ үйінде түпнұсқа рецепт бойынша дайындалады.
Ал, енді шабыт алдыңыз ба? Біз – иә! Сондықтан тойлаңыз. Армандаңыз, әлемді жасаңыз және өзгертіңіз — олар сияқты сіз де.
* Иллюстрациялық фото, Интернеттегі ашық дереккөздерден алынған.
